NRC Opinie: Dutch protocol in transgenderzorg is onhoudbaar.

CASS-onderzoek. Laat de Gezondheidsraad een onafhankelijk onderzoek doen naar de transgenderzorg in Nederland, betogen Jan Kuitenbrouwer en Peter Vasterman. 

Gepubliceerd in NRC van 29 april 2024. 

Published in English on DutchNews, May 9 2024.

De bom was al enige tijd onderweg, maar half april detoneerde hij dan. De Britse kinderarts Hilary Cass publiceerde haar onderzoek naar de huidige praktijk in de transgenderzorg. Met een team van tientallen onderzoekers werkte Cass, voormalig voorzitter van de Britse beroepsvereniging van kinderartsen, vier jaar lang aan een uitputtende review van al het beschikbare onderzoek op dit gebied. 

Met name het ‘Dutch Protocol’ had haar aandacht: van jongeren die van gender willen veranderen wordt de puberteit geblokkeerd en daarna krijgen zij ‘cross-sex’ hormonen om mannelijker dan wel vrouwelijker te worden. Het effect van deze behandeling is onomkeerbaar, die hormonen zal de patiënt de rest van zijn leven moeten blijven innemen.

Dat in Nederland ontwikkelde protocol gold jarenlang als internationale standaard. Maar volgens Cass is de wetenschappelijke basis uiterst zwak. Er is veel te weinig bewijs dat het echt werkt, terwijl de gezondheidsrisico’s aanzienlijk kunnen zijn. Bovendien is niet vast te stellen of een transidentiteit blijvend is. Kortom: dit is een experimentele behandeling van een onvoldoende begrepen aandoening. 

Voor insiders geen verrassing, in Zweden, Finland en diverse Amerikaanse staten werd al besloten het gebruik van puberteitsblokkers aan banden te leggen, vorige week volgde ook Schotland. In Engeland gebeurde dat reeds in 2022, op basis van Cass’ voorlopige rapportage. Wij schreven toen in NRC dat ook in Nederland een onafhankelijke review naar de transzorg moet worden uitgevoerd. Cass’ definitieve rapport bevestigt de urgentie: het Dutch Protocol is een medische Titanic, op weg naar een ijsberg. 

Het is steeds duidelijker geworden dat de patiënten die zich de laatste jaren in duizenden bij genderklinieken melden - driekwart meisjes - een heel ander type patiënt zijn dan waarvoor het protocol dertig jaar geleden bedacht werd. Zolang niet duidelijk is waar deze geëxplodeerde zorgvraag nu precies vandaan komt, moeten jongeren niet aan onomkeerbare behandelingen worden onderworpen, stelt Cass.

Ook de transzorg moet aan medisch-wetenschappelijke standaarden voldoen.

De vraag naar transgenderzorg neemt snel toe. De oorspronkelijk Nederlandse behandeling met puberteitsremmers ligt steeds vaker internationaal onder vuur. Jan Kuitenbrouwer en Peter Vasterman pleiten voor onafhankelijk onderzoek.

• Gepubliceerd in NRC:  Ook de transzorg moet aan medisch-wetenschappelijke standaarden voldoen. 31 december 2022
  
  
• Gepubliceerd in Die Welt op 10 januari 2023: So fragwürdig ist das Standardverfahren mit Hormonen für Trans-Jugendliche. 
  Vertaling Rieke Hümpel @RiekeOben
  
  
• English translation: Trans care too must meet health science standards
  
  
• Traducción Española: Bloqueadores de la pubertad: ¿botón de pausa o aceleradores para la transición?
  
  
• AMQG: Traduction en français: Les soins aux personnes transgenres doivent eux aussi répondre aux normes des sciences de la santé. 

Jan Kuitenbrouwer is journalist en publiceert in HP/De Tijd over genderkwesties. Peter Vasterman is mediasocioloog en doet onderzoek naar berichtgeving over genderissues. Beiden ondertekenden het manifest van stichting Gendertwijfel.  

Exponentiële groei 

“Wachtlijsten transgenderzorg te lang: ‘Je gaat eraan onderdoor’,” kopte RTL Nieuws begin dit jaar. Nederlandse genderklinieken worden bedolven onder een bijna exponentieel groeiende vraag naar genderzorg. Het vorige kabinet installeerde een ‘kwartiermaker’ om een drastische uitbreiding van de capaciteit in gang te zetten. Maar: wat voor zorg zou dat eigenlijk moeten zijn? 

Tot 2010 meldden zich in Nederland gemiddeld zo’n 200 patiënten per jaar bij een genderkliniek, onder wie zo’n 60 kinderen en jongeren.(1) Rond 2013 verdubbelt plots het aantal aanmeldingen en vanaf dat moment gaat de lijn steil omhoog.(2) In 2022 staan er bijna 6000 mensen op de wachtlijst en zijn er ruim 5000 in behandeling, onder wie 1635 minderjarigen.(3) Ook in die groep is de groei enorm, er staan er ook nog eens ruim 1800 op de wachtlijst.(4) Zij ‘voelen zich niet thuis in hun eigen geslacht’ en willen ‘in transitie’. Deze groeitrend is internationaal. Minderjarige patiënten bij de Britse genderkliniek Tavistock: van 51 in 2009 naar 3585 in 2022. Ook daar stonden dit jaar duizenden kinderen op wachtlijsten.(5) 

'Radicale feministen' zien de Transgenderwet als de allergrootste bedreiging voor vrouwen

Critici van de Transgenderwet Met een wetswijziging wordt het makkelijker officieel van geslacht te veranderen. ‘Genderkritische feministen’ zien hierin „de allergrootste bedreiging voor vrouwen”, tot woede van de transgenderbeweging. 

Door Menno Sedee, NRC 11 september 2022. 

Link naar het hele artikel 

NRC over het Kaag schandaal en de rol van de media

Een feitenrelaas had geholpen in de kwestie-Van Drimmelen

Rubriek: De journalistieke keuken

Door Cosette Molijn

‘Een feest van herkenning”, vond mediasocioloog Peter Vasterman de dynamiek die volgde op de kwestie rondom D66’er Frans van Drimmelen. Vooral door de manier waarop die sinds half april uitgroeide tot een mediastorm rondom de partij en haar leider Sigrid Kaag. „Het verhaal is heel typisch: een doofpot, een overwinning, een partij die zich beroept op moreel hoge standaarden en een nieuwe bestuurscultuur. Zo’n schandaalstructuur zie je bij heel veel affaires.”

Lees hier het hele artikel in NRC van 7 mei 2022

Terugblik 2021: mijn opinie raakte een snaar

Inspirerende kritiek, polarisatie, een rituele stoelendans – wat volgde er op het verschijnen van een opiniestuk in NRC?

NRC 31 december 2021

"Als pleiten voor kritische berichtgeving al ‘transfoob’ is, dan dient deze retoriek alleen nog maar om reputaties te beschadigen, niet meer om discriminatie te signaleren."

Gender

Peter Vasterman, mediasocioloog

‘Berichtgeving over gender-ingrepen bij tieners is te weinig kritisch. Steeds meer pubermeisjes melden zich bij genderklinieken. Nederlandse media moeten ook de keerzijde belichten, meent Peter Vasterman.” Dat stond in mei boven mijn opiniestuk over de vraag waarom de media met een grote boog heen lopen om de controverses die spelen in de transgenderwereld. Angst voor beschuldigingen van transfobie was mijn stelling, terwijl het wel de opdracht van de journalistiek is om kritisch te berichten over transgenderissues. „Dat is niet transfoob”, luidde de laatste zin.

Helaas bewees mijn artikel dat die angst voor transfobiebeschuldigingen terecht is. Er volgde een stortvloed aan reacties waarin toch wel erg vaak het woord ‘transfoob’ viel, naast termen als ‘onwetenschappelijk’, ‘gevaarlijk’, ‘suggestief’ en ‘respectloos.’ NRC werd bestookt met telefoontjes en (deels voorgekookte) e-mails, waarin excuses, rectificaties en soms zelfs het ontslag van de chef Opinie werden geëist. Het plaatsen van dit stuk zou mensenlevens in gevaar hebben gebracht.

Ook op sociale media ging het er wekenlang stevig aan toe. Maar er waren ook heel wat lezers die het terecht vonden dat dit onderwerp eindelijk aandacht kreeg in de media. En dat gebeurde daarna ook: na een radiodebat volgden interviews, columns, opiniestukken en zelfs een tv-programma.

Was het terugkijkend de moeite waard om al die transfobiebeschuldigingen te trotseren om het onderwerp aan de orde stellen? 

Als pleiten voor kritische berichtgeving al ‘transfoob’ is, dan dient deze retoriek alleen nog maar om reputaties te beschadigen, niet meer om discriminatie te signaleren. Dus ja, het was de moeite waard: al was het alleen al voor die verontruste ouders die mij mailden over hun kinderen in transitie – „krijgt mijn kind de juiste diagnose en de juiste zorg?” – maar niets durven te zeggen. En u weet wel waarom. 

The battle between sex and gender

What are the consequences if the difference between man and woman depends only on how someone feels? Peter Vasterman discusses three critical titles about the rise of gender identity

This review should have appeared in NRC Books on 3 September, but was cancelled at the very last moment after it had been approved as "an extremely good piece"-. For this online version, some paragraphs have been rewritten or extended.

For the Dutch translation click here

New transgender law

Soon everyone will be able to change their gender with a simple signature at the town hall. That is the essence of the new transgender law which the Lower House is currently debating. Previously, there were strict requirements such as operations, but since 2014 all it takes is a medical declaration of ‘gender dysphoria’: a condition in which someone suffers from the discrepancy between their own 'gender identity' and their sex. That condition will now also be abolished because the right to self-determination transcends everything. Physical characteristics no longer play a role, the only thing that counts in the new law is the ‘perceived gender identity': whether someone feels like a man or a woman inside. 

Although it is a remarkable step to give a subjective feeling an objective legal status, there is a broad consensus in parliament that this new law contributes to the emancipation of transgenders. It affects the recognition of a relatively small group in society, but this new law and the legitimisation of the concept of 'gender identity' does have major social consequences. For, if feelings become the decisive factor in distinguishing between men and women, then this will de facto mean the end of any social environment that is now accessible only to women or only to men. But there are many more negative consequences and they are the focus of a series of so-called 'gender critical' publications that have appeared in the past year. In writing on the issue, these authors are entering a minefield, for any criticism of gender identity is considered within the consensus to be a direct attack on transgender persons themselves and thus a reprehensible 'transphobia'.

De strijd tussen sekse en gender

Wat zijn de gevolgen als het verschil tussen man en vrouw alleen nog maar afhangt van hoe iemand zich voelt? Peter Vasterman bespreekt drie kritische titels over de opmars van genderidentiteit

14/25-09-2021: 12.400 Views 

For the English translation click here

Deze bespreking zou op 3 september verschenen zijn in NRC Boeken, maar werd op het allerlaatste moment na eerdere goedkeuring door de chef Boeken -"ontzettend goed stuk"- alsnog gecanceld. Het zorgde voor veel discussie op de redactie en ook NRC Ombudsman Sjoerd de Jong was het niet met het besluit eens: "Een gemiste kans op zijn minst." Zie zijn column van 3 september 2021. Voor meer achtergrond lees het stuk Jan Kuitenbrouwer in HP/De Tijd over de Gender Special van NRC Wetenschap. 

Voor deze online versie zijn enkele alinea's herschreven of uitgebreid.

Nieuwe transgenderwet

Binnenkort kan iedereen met een simpele handtekening op het gemeentehuis van geslacht veranderen. Dat is de kern van de nieuwe transgenderwet die de Tweede Kamer momenteel behandelt. Vroeger waren er strenge eisen zoals operaties, maar sinds 2014 volstaat een medische verklaring van ‘genderdysforie’: een conditie waarbij iemand lijdt onder de discrepantie tussen de eigen 'genderidentiteit' en zijn of haar geslacht. Ook die voorwaarde komt nu te vervallen, omdat het zelfbeschikkingsrecht alles overstijgt. Fysieke kenmerken spelen geen rol meer, het enige dat telt in de nieuwe wet is de ‘beleefde genderidentiteit’: of iemand zich man of vrouw voelt van binnen. 

Hoewel het een opmerkelijke stap is om een subjectief gevoel een objectieve juridische status te geven, bestaat er in de Kamer brede consensus dat deze nieuwe wet bijdraagt aan de emancipatie van de transgenders. Het gaat om de erkenning van een relatief kleine groep in de samenleving, maar deze nieuwe wet en het legitimeren van het concept 'genderidentiteit' heeft wel degelijk grote maatschappelijke gevolgen. Want als het gevoel doorslaggevend wordt voor het onderscheid tussen mannen en vrouwen, betekent dat de facto het eind van iedere sociale omgeving die nu alleen voor vrouwen of alleen voor mannen toegankelijk is. Maar er zijn nog veel meer negatieve gevolgen en die staan centraal in een reeks zogenaamde ‘genderkritische’ publicaties die het afgelopen jaar zijn verschenen. Daarmee betreden deze auteurs een waar mijnenveld want iedere kritiek op genderidentiteit geldt binnen de consensus als een directe aanval op transgender personen zelf en dus als verwerpelijke ‘transfobie’.

Media reports about gender transitions of teenagers are not critical enough

More and more adolescent girls are registering at gender clinics. Dutch media should also highlight the downside, says Peter Vasterman.

Published in NRC,  May 17, 2021.

Dutch version here

At the Gender Talks helpline launched in March, peer supporters will talk to young people who have questions about gender issues, NRC wrote earlier this month. According to the report, transgender care institutions are inundated with applications, leaving 2,000 people on a waiting list: "Explanations for the increased medical need are the increased visibility and acceptance of trans people, and the improved care."

The report is typical of the coverage in many Dutch media about transgender issues. The tone is generally positive, the human interest stories dominate and the transgender advocacy organizations are the most important sources of information. It is all very empathic, as in the numerous programs, series and reports on television about transgender people.

But considering what is going on in the transgender world, it is remarkable that the media hardly pay any attention to the problematic sides of the gender transitions.

Indeed, more and more young people are registering at the gender clinics, but nowadays the vast majority are adolescent girls, not only in the Netherlands, but also in England, Sweden and the United States, for example. In the past there were more boys than girls, nowadays there are three times as many girls as boys at the clinics. This is evident from figures from gender clinics in many countries and from scientific research.

Berichtgeving over genderingreep bij tieners is te weinig kritisch

Steeds meer pubermeisjes melden zich bij genderklinieken. Nederlandse media moeten ook de keerzijde belichten, meent Peter Vasterman. 

NRC Handelsblad 17 mei 2021

English translation

Bij de in maart gelanceerde hulplijn Genderpraatjes gaan ervaringsdeskundigen in gesprek met jongeren die vragen hebben over genderkwesties, schreef NRC eerder deze maand. Volgens de reportage worden de instellingen voor transgenderzorg overspoeld met aanmeldingen, waardoor tweeduizend mensen op een wachtlijst staan: „Verklaringen voor de gestegen medische behoefte zijn de gegroeide zichtbaarheid en acceptatie van trans personen, en de verbeterde zorg.”

Het verslag is typisch voor de berichtgeving in veel Nederlandse media over transgender-issues. De toon is over het algemeen positief, de ervaringsverhalen domineren en de transgender-belangenorganisaties zijn de belangrijkste informatiebronnen. Het is erg invoelend, net als in de talrijke programma’s, series en reportages op televisie over transgenders.

Keuze voor Engels schaadt de inhoud op de universiteit

NRC  Opinie 13 november 2017

Bedenk dus wat er verloren gaat als de voertaal in de collegezaal Engels wordt

Tussen alle argumenten voor en tegen lesgeven in het Engels blijft één belangrijk aspect onderbelicht. Het overstappen naar Engels heeft namelijk ook grote gevolgen voor de inhoud van de colleges en werkgroepen. Omdat je geen gebruik meer kunt maken van Nederlandse literatuur, dat wil zeggen Nederlandstalige boeken, artikelen, rapporten, kunnen Nederlandse onderwerpen ook niet meer aan bod komen. Want Engelstalige publicaties daarover zijn doorgaans schaars. Tenminste op mijn vakgebied: media en journalistiek.

Onderzoeksjournalistiek: erop uit, aanbellen, contacten leggen

Bonnetjesaffaire

Het boek over de bonnetjesaffaire van onderzoeksjournalist Bas Haan is spannend, en bevat een belangrijke les: ook in het digitale tijdperk heeft de klassieke jacht op de feiten nut.

Peter Vasterman

Recensie NRC Handelsblad 10 februari 2017



Niet weer het bonnetje van de Teevendeal! Na al die publicaties en reportages, commentaren, Kamerbrieven, Kamerdebatten, de twee rapporten van de commissie Oosting (bij elkaar 735 pagina’s) en het vertrek van drie VVD-bewindslieden én de Kamervoorzitter, is er ook het boek De rekening voor Rutte van Nieuwsuur-journalist Bas Haan. Liggen alle details van dit schandaal al niet al heel lang op straat?

De verschijning van het boek eind januari leidde bij wijze van nabrander alsnog tot het vertrek van minister van Veiligheid en Justitie Van der Steur, de opvolger van Opstelten die al eerder was gestruikeld over het bonnetje. Haan had de hand weten te leggen op de e-mail met tekstsuggesties die Kamerlid Van der Steur aan minister Opstelten op de dag van diens aftreden stuurde voor de beantwoording van de 99 Kamervragen over het bonnetje. En daaruit bleek dat het Kamerlid tot over zijn oren in de doofpot zat, terwijl – ironisch genoeg – op het moment dat hij de e-mail schreef op het Ministerie bekend was dat het bonnetje dan toch was opgedoken in back-ups van oude bestanden.

Volmondig ja

Is het de moeite waard om het hele verhaal nog eens opnieuw te gaan lezen in dit boek, dat een stortvloed bevat aan details, namen en verwikkelingen? Het antwoord is volmondig ja, want het is niet alleen een spannend verhaal – dat overigens begint met een prachtige filmscène die bijna te mooi is om waar te zijn – het boek valt ook te lezen als een fijne inspiratiebron voor onderzoeksjournalistiek. Met als diepere laag de complexe interactie tussen de journalist en zijn tegenspelers, ministers, staatssecretarissen, topambtenaren, et cetera, die weer omringd worden door een cordon van adviseurs, voorlichters en woordvoerders. Met daaromheen de bredere kring van ambtenaren, OM-medewerkers, en andere betrokkenen die bereid zijn om al dan niet off the record informatie te delen. Soms omdat ze zich zorgen maken over de integriteit van het openbaar bestuur, soms omdat ze van hogerhand de schuld krijgen voor het ontbreken van informatie.

Geweldsinflatie deel 2: De jacht op de herkomst van het cijfer dat Nederland schokte: 40,9 procent van alle meisjes is slachtoffer van ernstig seksueel geweld.

Geweldsinflatie: cijfers, definities en methoden in het rapport van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel. DEEL TWEE 6 oktober 2014

Na mijn opiniestuk in NRC Handelsblad van 2juni 2014 over de onbetrouwbare en opgeblazen misbruikcijfers in het rapport Op goede grond, De aanpak van seksueel geweld tegen kinderen van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel reageerde Corinne Dettmeijer met dit stuk in NRC Handelsblad op 10 juni 2014: Minder erg seksueel geweld is ook erg, neem dat dan serieus.

Vervolgens ben ik op 18 juni in Deel 1‘Geweldsinflatie’ dieper ingegaan op de manier waarop de misbruikcijfers waren berekend, en met name het gegeven dat 40,9 procent van alle meisjes en 22,9 procent van alle jongens ooit slachtoffer zou zijn geweest van seksueel geweld. Geprojecteerd op alle minderjarige meisjes en jongens in Nederland leverde dat 39.900 meisjes en 22.400 jongens, bij elkaar 62.300 slachtoffers per jaar.

Op mijn verzoek stuurde Nationaal Rapporteur onderzoeker Suzanne Heerdink de berekening achter deze projectie op de hele bevolking (zie daarover deel 1). Maar nog steeds onduidelijk was hoe die 40,9 en 22,9 procent nu precies was berekend. In het oorspronkelijke onderzoek. Seksuele gezondheid in Nederland uit 2011, en in het artikel daarover van Stans de Haas[1] waren deze percentages niet te vinden.

In antwoord op mijn vragen schreef Verena Elders, communicatiemedewerker van de Nationaal Rapporteur: “Kortom: wij hebben de percentages (40,9% meisjes en 22,9% jongens) niet zelf herberekend (op het feit na dat we het gemiddelde hebben genomen van de 17- en 18-jarigen), maar zo ontvangen van Rutgers WPF.”

Het onderliggende onderzoek van RutgersWPF

Daarop besloot ik De Haas (senior onderzoeker bij RutgersWPF) een email te sturen met de vraag of zij mij de onderliggende onderzoeksgegevens kon toesturen. Stans de Haas was zo vriendelijk om mij de gebruikte tabellen van het onderzoek toe te sturen.

Seksueel geweld een ware hype

De geweldsinflatie, vooral wat misbruik betreft, neemt absurde vormen aan, aldus Peter Vasterman 

Schokkend’, vond rapporteur Corinne Dettmeijer. ‘Ja, daar schrik ik ook van’, beaamde Opstelten.

Het begint zo langzamerhand een traditie te worden: de publicatie van steeds schokkender cijfers over huiselijk geweld, kindermishandeling of seksueel geweld tegen kinderen. Telkens zouden er tienduizenden, honderdduizenden en soms zelfs miljoenen slachtoffers zijn – zoals ooit bleek uit een onderzoek naar huiselijk geweld.

LEES HIER VERDER 

NRC Handelsblad, 2 JUNI 2014

Seksueel geweld een ware hype

De geweldsinflatie, vooral wat misbruik betreft, neemt absurde vormen aan aldus Peter Vasterman 

Gepubliceerd in NRC Handelsblad van 2 juni 2014 

Het begint zo langzamerhand een traditie te worden: de publicatie van steeds schokkender cijfers over huiselijk geweld, pesten op het werk, ouderenmishandeling, kindermishandeling, misbruik in jeugdhuizen of seksueel geweld tegen kinderen. Telkens zouden er tienduizenden, honderdduizenden en soms zelfs miljoenen slachtoffers zijn -zoals ooit bleek uit een onderzoek naar huiselijk geweld.

Die enorme aantallen en de bijbehorende media aandacht wekken bij het publiek de indruk dat er sprake is van een zeer ernstige misstand. Daarna volgen de gebruikelijke rituelen: de minister is ‘geschokt’, de oppositie ‘verbijsterd’ en de hulpverleners ‘machteloos’, dat wil zeggen, zolang er niet meer geld vrijkomt voor de bestrijding van deze epidemie van geweld. Maar eerst is vooral meer onderzoek nodig.

“’Schokkend’, vond rapporteur Corinne Dettmeijer. ‘Ja, daar schrik ik ook van’, beaamde Opstelten.”

'Vrienden tot de deadline ons scheidt.'

Vier jaar lang liep Pieter van Os rond op het Binnenhof en maakte de verstrengeling tussen politici en media mee. Kunnen journalisten politici maken of breken, of overschatten we de macht van de media?

Recensie van het boek van NRC Handelsblad redacteur Pieter van Os 'Wij begrijpen elkaar uitstekend. De permanente wurggreep van pers en politiek. Prometheus · Bert Bakker Amsterdam. Gepubliceerd in NRC Handelsblad van 14 september 2013.

Het is lang geleden dat de parlementaire pers zich beperkte tot een verslag van de woorden die de politici in de Tweede Kamer uitspraken. Tegenwoordig richt de politieke verslaggeving zich juist op alles wat zich rond de Kamer afspeelt, in de wandelgangen, in Nieuwspoort of aan de zogenaamde 'patatbalie', de gang waar journalisten en politici elkaar spreken en die ook vaak op tv te zien is als een bewindspersoon belaagd wordt door cameraploegen. Tijdens debatten of het wekelijks vragenuurtje zijn er soms meer parlementariërs buiten dan in de zaal, omdat ze weten dat daar meer te halen valt. In die wandelgangen wordt nieuws ingestoken, informatie gelekt, een kwestie gespind, een tegenstander gediskwalificeerd, kortom écht nieuws gemaakt en politiek bedreven.

No, not everyone is a journalist and it takes money and effort to produce news

Published in NRC Handelsblad August 20, 2013.

‘Everyone journalist’, that was the telling title of the three-part documentary about the crisis in journalism, shown on Dutch public broadcasting past summer. In the many discussions on the future of journalism that is a recurring theme. Journalists have lost their monopoly on news, because nowadays anyone with a smart phone can easily capture news and share it online immediately. Anyone can do it, so the argument goes; no special qualifications or skills are needed to be a journalist. Breaking news is faster on Twitter than in the ‘old’ media. Moreover, citizens are not prepared anymore to obediently wait for the media to tell them what the news of the day is. They actively search the web, create their own news menu, add comments and share it online. News is everywhere and it is free. The people of the old media are still daydreaming about their glorious past instead of investing in innovations such as projects with ‘twitterati’, bloggers or ‘citizen journalists’. The old school reporters have no idea that their professional fort is about to collapse. That was the message of the documentary, which was completely in line with the present dominant discourse about the future of journalism.

The problem is that it is mainly based on caricatures of both the news and the profession of the journalist, resulting in underestimating the significance that professionals have for independent and reliable news. There is a crisis in the media indeed: the Internet systematically undermined the classical commercial model of the media with subscribers and advertisers. But a problem with the business model is something else than an alleged crisis in professional journalism and the important values it represents.

Nee, niet iedereen is journalist en nieuws kost geld en moeite

Opiniestuk in NRC Handelsblad van 20 augustus 2013 over de noodzaak van de professionele journalistiek.
Samen met Marc Josten, eindredacteur van Argos TV (Human/Vpro).

Lees hier de reacties. 

Transparantie bij de NOS ver te zoeken

Gepubliceerd in NRC Handelsblad op 25 juni 2013

De NOS heeft sinds 2010 geen ombudsman meer, maar een Commissie van deskundigen die de ‘ombudsfunctie’ waarneemt. Deze commissie adviseert ‘gevraagd en ongevraagd over fundamentele vraagstukken inzake het journalistieke en maatschappelijke functioneren van de NOS.’ Op verzoek van de NOS-directie besloot deze commissie in januari 2012 de berichtgeving over COA-directeur Nurten Albayrak onder de loep te nemen.

Aanleiding was controverse over de uitzending van het NOS Journaal op 18 september 2011 waarin Albayrak op basis van anonieme bronnen werd neergezet als een geldverspillende ‘zonnekoningin’ en een ‘despoot’ die een ‘angstcultuur’ had gecreëerd bij de organisatie voor de opvang van asielzoekers. Wederhoor ontbrak op tv, daarvoor verwees de nieuwslezer naar de website van de NOS. De onthulling leidde tot een schorsing en uiteindelijk tot het ontslag van Albayrak.

Critici spraken van incompetente onderzoeksjournalistiek en trial by media, maar de Raad voor de Journalistiek oordeelde in april 2012 dat de NOS alleen op het punt van wederhoor tekort was geschoten.

Inmiddels is het onderzoek van de Commissie al bijna een jaar geleden afgerond, maar is de inhoud van het rapport nooit bekend gemaakt. Behoudens een onopvallend zinnetje in het Jaarverslag van de NOS dat in april 2013 verscheen. De commissie ‘oordeelt positief over het journalistieke proces dat tot de berichtgeving heeft geleid, al heeft de Commissie wel een paar opmerkingen over de wijze waarop een en ander in beeld is gebracht.’

De media veroorzaakten de grote aandacht voor Haren

De onderzoekscommissie vindt dat de media gewoon hun werk deden in Haren, maar volgens Peter Vasterman ging dat veel verder.

Gepubliceerd in NRC Handelsblad 13 maart 2013woensdag

Tevreden kon NOS-verslaggever Jeroen Wollaars na de presentatie van het rapport Cohen afgelopen vrijdag melden dat de media in ieder geval ‘neutraal’ over Project X Haren hadden bericht. Op de avond van de rellen sprak hij zelf - live in de uitzending - nog over een ‘mediahype’.

Volgens de commissie Cohen hebben de media - op een paar uitzonderingen na - geen grote rol gespeeld in de mobilisatie van jongeren om naar Haren te gaan. Wel signaleert Cohen dat de massale aanwezigheid van journalisten en cameraploegen op vrijdagavond als een magneet op de rellende jongeren heeft gewerkt. Maar ja, het was nieuws, dus het was hun taak om er verslag van te doen.

De conclusie dat de media geen doorslaggevende rol hebben gespeeld in de dagen voor de rellen is onder meer gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek naar de 52.277 berichten op Facebook over Project X Haren.

Hype en hysterie in Oude Pekela

Gepubliceerd in NRC Handelsblad op 15 november.

Vorige week verscheen het boekje ‘Terug naar Oude Pekela’ van Vrij Nederland journaliste Margalith Kleijwegt. Naar aanleiding van de Amsterdamse zedenzaak besloot ze opnieuw onderzoek te doen in het dorp waar ze bijna 25 jaar geleden verslag deed van de Oude Pekela affaire, waarbij vele tientallen kinderen door als clowns verklede kinderlokkers zouden zijn misbruikt. In diverse interviews vertelde ze vorige week wat ze dacht toen ze eind vorig jaar de beelden op tv zag van de zaak Robert M.: ‘Zie je wel, het kan wél.’ Het bestaat dus wel, grootschalig misbruik, maar ‘de ouders van Oude Pekela werden in die tijd meteen voor hysterische idioten uitgemaakt.’ Hoewel ze niet met nieuw bewijsmateriaal komt, is ze er nog steeds van overtuigd dat er in Oude Pekela wel degelijk op grote schaal seksueel misbruik heeft plaatsgevonden, alleen dan ‘niet met tachtig kinderen, misschien met twintig, al heeft de Amsterdamse zedenzaak duidelijk gemaakt dat alles kan.’