zondag 2 januari 2022

Terugblik 2021: mijn opinie raakte een snaar

Inspirerende kritiek, polarisatie, een rituele stoelendans – wat volgde er op het verschijnen van een opiniestuk in NRC?


NRC 31 december 2021


"Als pleiten voor kritische berichtgeving al ‘transfoob’ is, dan dient deze retoriek alleen nog maar om reputaties te beschadigen, niet meer om discriminatie te signaleren." 

Gender

Peter Vasterman, mediasocioloog

‘Berichtgeving over gender-ingrepen bij tieners is te weinig kritisch. Steeds meer pubermeisjes melden zich bij genderklinieken. Nederlandse media moeten ook de keerzijde belichten, meent Peter Vasterman.” Dat stond in mei boven mijn opiniestuk over de vraag waarom de media met een grote boog heen lopen om de controverses die spelen in de transgenderwereld. Angst voor beschuldigingen van transfobie was mijn stelling, terwijl het wel de opdracht van de journalistiek is om kritisch te berichten over transgenderissues. „Dat is niet transfoob”, luidde de laatste zin.

Helaas bewees mijn artikel dat die angst voor transfobiebeschuldigingen terecht is. Er volgde een stortvloed aan reacties waarin toch wel erg vaak het woord ‘transfoob’ viel, naast termen als ‘onwetenschappelijk’, ‘gevaarlijk’, ‘suggestief’ en ‘respectloos.’ NRC werd bestookt met telefoontjes en (deels voorgekookte) e-mails, waarin excuses, rectificaties en soms zelfs het ontslag van de chef Opinie werden geëist. Het plaatsen van dit stuk zou mensenlevens in gevaar hebben gebracht.

Ook op sociale media ging het er wekenlang stevig aan toe. Maar er waren ook heel wat lezers die het terecht vonden dat dit onderwerp eindelijk aandacht kreeg in de media. En dat gebeurde daarna ook: na een radiodebat volgden interviews, columns, opiniestukken en zelfs een tv-programma.

Was het terugkijkend de moeite waard om al die transfobiebeschuldigingen te trotseren om het onderwerp aan de orde stellen? 

Als pleiten voor kritische berichtgeving al ‘transfoob’ is, dan dient deze retoriek alleen nog maar om reputaties te beschadigen, niet meer om discriminatie te signaleren. Dus ja, het was de moeite waard: al was het alleen al voor die verontruste ouders die mij mailden over hun kinderen in transitie – „krijgt mijn kind de juiste diagnose en de juiste zorg?” – maar niets durven te zeggen. En u weet wel waarom.


 


donderdag 30 december 2021

De mediahype rond De Zaak Mallorca. Podcast

De mediahype rond De Zaak Mallorca. Waarom was er eigenlijk zoveel aandacht voor deze zaak en was al die aandacht wel terecht? Luister naar aflevering 4 van onze podcast

Maarten Kolsloot van de Gooi en Eemlander: "In aflevering 4 van ‘De Zaak Mallorca’ kijken we terug op de mediahype die deze zomer ontstond. Waarom was er zoveel interesse in de zaak? Was al die aandacht terecht? Was er sprake van een mediahype? En wat moeten journalisten doen in zo’n situatie?

We praten met Telegraaf-verslaggever Marcel Vink, journalistiek professor Mark Deuze en hype-expert Peter Vasterman.

De Zaak Mallorca draait allemaal om een groep Gooise jongeren die in de vroege ochtend van 14 juli op oorlogspad leek. Carlo Heuvelman raakte zwaar gewond bij deze geweldsuitbarsting. De 27-jarige Waddinxvener overleed enkele dagen later in het ziekenhuis."

Luister de podcast hier


Mijn bijdrage aan de podcast: 

"Mediasocioloog Peter Vasterman volgt al jaren hypes. Hij ziet parallellen met eerdere zaken. Zoals de verslaggeving van kustgeweld naar aanleiding van een vechtpartij bij Egmond aan Zee in de jaren tachtig. ,,In de weken daarna kwamen alle mishandelingen groot in het nieuws en werden die geframed als een golf van geweld die over de kust spoelde. Als je een thema hebt, zoals kustgeweld of de vechtpartij op Mallorca, dan ga je allemaal dingen zien. Het is een soort selectieve waarneming. Dan ga je allemaal incidenten en voorbeelden plaatsen onder dit centrale thema waardoor ze betekenis krijgen. Ook een lichte vechtpartij wordt dan gerangschikt onder kustgeweld waardoor je een zinvol kader hebt voor dat bericht en waardoor het ook aan nieuwswaarde wint. Wat je ziet in de berichtgeving is dat sommige incidenten wel heel groot worden en anderen niet. De dynamiek kan verschillen.”

dinsdag 28 december 2021

Argos Medialogica Strijd om Transgenderzorg

Afgelopen zomer protesteert de transgendergemeenschap tegen de problemen in de Nederlandse transgenderzorg. In media krijgen de activisten de ruimte om hun zorgen en grieven hierover te uiten. Ze pleiten voor een fundamenteel andere inrichting van de zorg. Maar voor mogelijke keerzijden of afwegingen binnen dit thema is volgens critici weinig ruimte in de Nederlandse media.

Argos Medialogica besloot de transgenderzorg te onderzoeken naar aanleiding van een opiniestuk in het NRC Handelsblad. Mediasocioloog Peter Vasterman betoogde daarin dat de journalistiek niet breed en kritisch genoeg zou berichten, bijvoorbeeld over de mogelijke rol van sociale invloeden bij de keuze van jongeren om in transitie te gaan. Een discussie die volgens Vasterman in het buitenland wel wordt gevoerd, maar in Nederland nauwelijks aandacht krijgt.

Volgens transactivisten verspreiden media door aandacht te besteden aan die kritische vragen juist transhaat. In hoeverre betekent dit dat je er als journalist niet over moet publiceren? Of er geen onderzoek naar moet doen als wetenschapper? Medialogica duikt in het transgenderdossier en onderzoekt of er inderdaad meer speelt binnen de transgenderzorg dan we in de Nederlandse pers zien en horen. En of een open gesprek hierover eigenlijk wel mogelijk is.

Documentairemakers: Myrthe Buitenhuis en Martine Braam

Zondag 26 december om 21.49 uur op NPO 2

Bekijk hier de uitzending













donderdag 18 november 2021

Medialogica: kindermishandeling in de media

Hoofdstuk 13. Medialogica: kindermishandeling in de media
De sociale constructie van een maatschappelijk probleem

Peter Vasterman

NU ONLINE, eerder in 2017 gepubliceerd in het Jaarboek voor het Tijdschrift voor Sociale Vraagstukken:  1 op de 4 - Kindermishandeling, een publiek probleem

Naar aanleiding van het onderzoeksverhaal van Elize Lam bij Follow the Money ‘We hebben een veel te zwart beeld van kindermishandeling’ 18 november 2021Een onderzoek naar kindermishandeling in de lockdown liet zien dat die toenam, met liefst 25.000 meer kinderen. En de cijfers waren al zo hoog. Maar: waarop zijn die gebaseerd, en wat vertellen ze ons? ‘Emotionele verwaarlozing’ blijkt de grootste categorie te zijn, niet geweld tegen kinderen; dat daalt juist.


Inleiding

’Verkeerde vragenlijst leidt tot veel onterechte verdenkingen van kindermishandeling’, meldt de Volkskrant begin dit jaar (20 maart 2017). Uit onderzoek is gebleken dat de vragenlijst die artsen verplicht moeten gebruiken om kindermishandeling op te sporen leidt tot een stortvloed aan valse meldingen. Op ruim vijftigduizend ingevulde formulieren bleken er 108 positief (0,2 procent), maar slechts in negen gevallen (0,018 procent) bleek de melding terecht, de overige 99 waren dat niet, in totaal 92 procent van alle meldingen. Bij de positieve meldingen ging het in de meeste gevallen overigens om emotionele verwaarlozing. Omgekeerd werden er ook mishandelde kinderen gemist: 0,01 procent. De vragenlijst voor deze verplichte screening werd nooit wetenschappelijk gevalideerd. 

woensdag 29 september 2021

Mediahypes en twitterstormen

Nu online op Skepsis.nl

Waarom leidt de ene kwestie tot een enorm mediaspektakel en groot maatschappelijk rumoer, en blijven andere, soms veel ernstiger kwesties onderbelicht? Welke rol spelen oude en nieuwe media in het aanzwengelen, onderhouden en versterken van ophef en hypes?


Door Peter Vasterman – Skepter 31.2 (2018)


In: Skepter 31.2 – Themanummer over risico’s en risicocommunicatie


De tweede Skepter van jaargang 31 is op 1 juni 2018 verschenen, een themanummer over risico’s en risicocommunicatie dat tot stand is gekomen met prof. dr. Daniëlle Timmermans (VUmc, RIVM) als gasthoofdredacteur. Wat u in dit nummer kunt verwachten, kunt u het beste lezen in de inleiding die op de Skepsis-website staat:  Over risico’s en risicocommunicatie. Voor de complete inhoudsopgave kunt u klikken op onderstaande afbeelding.

vrijdag 17 september 2021

The battle between sex and gender

What are the consequences if the difference between man and woman depends only on how someone feels? Peter Vasterman discusses three critical titles about the rise of gender identity

This review should have appeared in NRC Books on 3 September, but was cancelled at the very last moment after it had been approved as "an extremely good piece"-. For this online version, some paragraphs have been rewritten or extended.

For the Dutch translation click here

New transgender law
Soon everyone will be able to change their gender with a simple signature at the town hall. That is the essence of the new transgender law which the Lower House is currently debating. Previously, there were strict requirements such as operations, but since 2014 all it takes is a medical declaration of ‘gender dysphoria’: a condition in which someone suffers from the discrepancy between their own 'gender identity' and their sex. That condition will now also be abolished because the right to self-determination transcends everything. Physical characteristics no longer play a role, the only thing that counts in the new law is the ‘perceived gender identity': whether someone feels like a man or a woman inside. 

Although it is a remarkable step to give a subjective feeling an objective legal status, there is a broad consensus in parliament that this new law contributes to the emancipation of transgenders. It affects the recognition of a relatively small group in society, but this new law and the legitimisation of the concept of 'gender identity' does have major social consequences. For, if feelings become the decisive factor in distinguishing between men and women, then this will de facto mean the end of any social environment that is now accessible only to women or only to men. But there are many more negative consequences and they are the focus of a series of so-called 'gender critical' publications that have appeared in the past year. In writing on the issue, these authors are entering a minefield, for any criticism of gender identity is considered within the consensus to be a direct attack on transgender persons themselves and thus a reprehensible 'transphobia'.

dinsdag 14 september 2021

De strijd tussen sekse en gender

Wat zijn de gevolgen als het verschil tussen man en vrouw alleen nog maar afhangt van hoe iemand zich voelt? Peter Vasterman bespreekt drie kritische titels over de opmars van genderidentiteit


14/25-09-2021: 12.400 Views 



Deze bespreking zou op 3 september verschenen zijn in NRC Boeken, maar werd op het allerlaatste moment na eerdere goedkeuring door de chef Boeken -"ontzettend goed stuk"- alsnog gecanceld. Het zorgde voor veel discussie op de redactie en ook NRC Ombudsman Sjoerd de Jong was het niet met het besluit eens: "Een gemiste kans op zijn minst." Zie zijn column van 3 september 2021. Voor meer achtergrond lees het stuk Jan Kuitenbrouwer in HP/De Tijd over de Gender Special van NRC Wetenschap

Voor deze online versie zijn enkele alinea's herschreven of uitgebreid.

Nieuwe transgenderwet
Binnenkort kan iedereen met een simpele handtekening op het gemeentehuis van geslacht veranderen. Dat is de kern van de nieuwe transgenderwet die de Tweede Kamer momenteel behandelt. Vroeger waren er strenge eisen zoals operaties, maar sinds 2014 volstaat een medische verklaring van ‘genderdysforie’: een conditie waarbij iemand lijdt onder de discrepantie tussen de eigen 'genderidentiteit' en zijn of haar geslacht. Ook die voorwaarde komt nu te vervallen, omdat het zelfbeschikkingsrecht alles overstijgt. Fysieke kenmerken spelen geen rol meer, het enige dat telt in de nieuwe wet is de ‘beleefde genderidentiteit’: of iemand zich man of vrouw voelt van binnen. 

Hoewel het een opmerkelijke stap is om een subjectief gevoel een objectieve juridische status te geven, bestaat er in de Kamer brede consensus dat deze nieuwe wet bijdraagt aan de emancipatie van de transgenders. Het gaat om de erkenning van een relatief kleine groep in de samenleving, maar deze nieuwe wet en het legitimeren van het concept 'genderidentiteit' heeft wel degelijk grote maatschappelijke gevolgen. Want als het gevoel doorslaggevend wordt voor het onderscheid tussen mannen en vrouwen, betekent dat de facto het eind van iedere sociale omgeving die nu alleen voor vrouwen of alleen voor mannen toegankelijk is. Maar er zijn nog veel meer negatieve gevolgen en die staan centraal in een reeks zogenaamde ‘genderkritische’ publicaties die het afgelopen jaar zijn verschenen. Daarmee betreden deze auteurs een waar mijnenveld want iedere kritiek op genderidentiteit geldt binnen de consensus als een directe aanval op transgender personen zelf en dus als verwerpelijke ‘transfobie’.

woensdag 26 mei 2021

Gendertransities: hoezo mogen de media daar niet kritisch over berichten? Evaluaties van de reacties deel 2

 In Transjongeren lopen gevaar als debat ongefundeerd gevoerd wordt (NRC 20 mei 2021) bekritiseren Marte Hoogenboom en Tammie Schoots mijn opiniestuk waarin ik betoog dat de media aandacht moeten besteden aan de problemen en controverses die (internationaal) spelen in de wereld van de gendertransities. En dat de angst voor beschuldigingen van transfobie geen reden is om dat niet te doen. 

    Toen ik het artikel schreef, wist ik nog niet hoe heftig die beschuldigingen van transfobie zouden worden op Twitter. Ik heb vaak Twitterstorms geanalyseerd – het woord komt voor in de titel van mijn boek uit 2018 (From Mediahype to Twitterstorm), maar het is een bijzondere ervaring om zelf het middelpunt te zijn van een golf van tweets die ruim een week duurde.