Trouw bericht onjuist over onderzoek: media wel degelijk aanstichters hype

Door Linda Duits, 29 november 2012

De kwaliteit van journalistiek staat volop ter discussie. Na afloop van ‘Haren’ werd er bijvoorbeeld hevig getwist of de media schuld troffen. Ja, stelde Peter Vasterman, gepromoveerd op mediahypes. Nee, vonden massamedia zelf. Deze week stond er een gerelateerd en opmerkelijk bericht in Trouw,dat gretig werd overgenomen. “Media vaak ten onrechte gezien als aanstichters hype” zou blijken uit onderzoek van FORUM en de Nieuwsmonitor. Klopt deze bewering? Vast een tipje van de sluier: nee.

LEES VERDER 

Project X Haren: het cruciale omslagpunt

Samenvatting van mijn inleiding op de bijeenkomst van het Expertise Centrum Journalistiek: Haren, de journalistieke nazit. Feiten en dilemma's bij verslaggeving over een bijna fatale (sociale) media hype.

Welke rol speelden de media in de aanloop naar de rellen in Haren op 21 september? Als je de Facebook berichten, de tweets en het verloop van het aantal aanmeldingen bestudeert, dan valt op dat er cruciaal omslagpunt is. En dat vindt plaats op dinsdag 18 september, het moment dat de nieuwsmedia aandacht gaan besteden aan Project X.

‘Gezeik met het onderwijbureau’

Scholieren en studenten die iets willen leren over mediahypes zouden zelf de literatuur in moeten duiken, in plaats van gemakzuchtige vragen te mailen aan expert Peter Vasterman. 

Lees mijn opiniestuk in Folia van 31 oktober 2012.

'Drempel media ligt steeds lager'

RIJSWIJK - De drempel voor media om te schrijven over onderwerpen die op een bepaald moment Twitter beheersen wordt steeds lager.

Dat zegt mediasocioloog aan de Universiteit van Amsterdam Peter Vasterman zondag in reactie op de commotie in de (sociale) media over de toestand van prins Friso.

Lees de rest van het ANP bericht op NU.NL

Haren, de journalistieke nazit

Feiten en dilemma’s bij verslaggeving over een bijna fatale (sociale)media hype. 

Waar ligt de verantwoordelijkheid? Wat was onvermijdelijk? Wat kan anders?

Een dialoog tussen journalistiek en wetenschap. Een zoektocht naar de do’s and don’ts voor als het weer uit de hand loopt. Reflectie op de maatschappelijke effecten van berichtgeving. In hoeverre leidt ons werk tot crisisescalatie en wanneer juist niet? Wanneer worden we van ooggetuige actieve deelnemer of (on)bedoeld zelfs aanjagers van door (sociale)media aangeblazen nieuwsgebeurtenissen?

De verslaggevers: Jeroen Wollaars (NOS), Wubby Luyendijk (NRC), Ana van Es (de Volkskrant) en Goos de Boer (RTV Noord), die ter plekke waren en vertellen welke afwegingen ze maakten.

De ombudsmannen: Margreet Vermeulen (de Volkskrant), Sjoerd de Jong (NRC), Henk Blanken (Dagblad van het Noorden/Raad van de Journalistiek), die toezagen, oordeelden en de journalistieke dilemma’s zullen bespreken.

De media watchers: Peter Vasterman (UvA) en andere specialisten die parallellen trekken met het buitenland en ingaan op de dynamiek van communicatie in crisissituaties.

DoelgroepDe avond is bedoeld voor journalisten en wordt voorgezeten door Bas Mesters, de nieuwe directeur van het Expertisecentrum Journalistiek.

Datum en tijd
Donderdag 8 november. Zaal open 19.00 uur, aanvang 19.30 uur, afsluiting 22.00 uur.

Locatie
Doelenzaal, bibliotheek van de UvA, Singel 421 te Amsterdam

Sociale onrust en sociale media

Gepubliceerd in het Magazine nationale veiligheid en crisisbeheersing (PDF)

Themanummer: Maatschappelijke onrust.

Jaargang 10, nummer 5, oktober 2012

Peter Vasterman, universitair docent Media en Journalistiek aan de Universiteit van Amsterdam

De Arabische lente met de opstanden in Tunesië, Libië, Egypte, Jemen en Syrië, het internationale succes van Occupy Wall Street, de protesten van de ‘Verontwaardigden’ in Spanje, maar ook de grootschalige rellen in een reeks Engelse steden: 2011 stond in het teken van spontaan en massaal volksprotest, georganiseerd met behulp van de sociale media. Twee jaar daarvoor werd in Iran al duidelijk dat de mobiele telefoon in combinatie met sociale netwerksites als Facebook, Youtube en vooral Twitter een belangrijke rol kon spelen bij de organisatie van de protesten tegen het regime. En dankzij Project X in Haren heeft Nederland afgelopen september ook kennis kunnen maken met de virale werking van sociale media, al hadden deze rellen geen politieke dimensie.

Aantal buitenland-correspondenten blijft op peil, aantal opdrachtgevers stijgt

Hoeveel buitenlandcorrespondenten hebben Nederlandse nieuwsmedia? Peter Vasterman deed daar de afgelopen decennia een aantal keer onderzoek naar. De laatste keer (samen met Leendert van der Valk) is alweer zes jaar geleden. Tijd voor een update dus, want in de afgelopen jaren zijn er behoorlijk wat veranderingen in het medialandschap geweest. Door Twan Spierts, De Nieuwe Reporter

Zie ons onderzoek uit 2006: De Nederlandse correspondenten: witte vlek in Afrika, Aziëen Arabische wereld populairder. Na 1989, 1995 nu de derde update van het correspondenten onderzoek in De Nieuwe Reporter

Media moeten niet bang zijn voor zelfonderzoek

Journalisten beroepen zich op de mythe van onafhankelijk waarnemer. Hun rol bij calamiteiten blijft onbesproken.

Gepubliceerd in Trouw (Podium; Blz. 18) van september 2012 (PDF). 

Gelukkig, er komt weer een onderzoekscommissie die gaat evalueren hoe het allemaal zo mis kon gaan, ditmaal in Haren. Dat is een gebruikelijk ritueel na crises, rampen en grote ordeverstoringen. De centrale vraag is altijd of de autoriteiten wel adequaat hebben gereageerd op de crisissituatie. Dat is ook waar de aandacht bij de presentatie van het rapport vaak een jaar later naar uitgaat: wie heeft gefaald? En als het tegenzit kan de verantwoordelijke bestuurder, mede onder druk van de media, zijn biezen pakken.

Het onderzoek als reinigingsritueel. Maar wat opvalt in al die onderzoeksrapporten is dat de rol van de media wel als een soort gegeven ter sprake komt, maar niet wordt geëvalueerd. Toen afgelopen voorjaar het rapport uitkwam van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid over de brand in Moerdijk in januari 2011 logen de koppen in de kranten er niet om: zo'n beetje iedereen had gefaald. Chemie-Pack had de veiligheidsregels overtreden, Moerdijk hield te weinig toezicht en de omwonenden raakten verontrust door tegenstrijdige informatievoorziening.