Risico- en crisiscommunicatie: oude valkuilen, nieuwe dilemma's

Inleiding openingscongres Expertisecentrum voor risico en crisis. 28 april 2005.


Geen rekening houden met de risicopercepties bij het publiek leidt tot vervreemding. Maar wat zijn de gevolgen als de gevoelstemperatuur in de samenleving het beleid gaat bepalen? 
Op het eerste gezicht lijkt de opdracht voor het nieuwe Expertisecentrum Risico- en crisiscommunicatie (ERC) simpel: 'hoe dient de overheid te communiceren met het publiek zodat crisissituaties in goede banen kunnen worden geleid? Bij nader inzien verraadt die vraagstelling al het klassieke communicatieparadigma van de zender, de boodschap en de ontvanger uit het tijdperk van Zijne Excellentie, Philip Bloemendaal en Bescherming Bevolking. In die tijd zat iedereen nog te wachten op het officiële nieuws van het bevoegd gezag. Hoe ziet dat er tegenwoordig uit? Een voorbeeld.

‘De rampenzender is als een polygoonjournaal in een hyperig medialandschap

Interview na lezing over de rampenzender in het digitale medialandschap

Mediasocioloog Peter Vasterman geeft een beschouwing over mediahypes en de

manier waarop media verslag doen van rampen en ongevallen. Hij gaat in op de

verstandhouding tussen media en overheid en de druk die de media aan overheids-

voorlichters kunnen opleggen. ‘De rol van het sms-verkeer en internet hebben ertoe

geleid dat de reguliere media geen monopolie bezitten op de nieuwsvoorziening’. Ook

stipt Vasterman de rol van de rampenzender aan, een zender die in zijn ogen de

dynamiek van een polygoonjournaal heeft.

In: De acceptatie voorbij. Risico en crisiscommunicatie met een mondige samenleving. Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. 

Calamiteitenzenders; een kwestie van vertrouwen

Inleiding symposium over rampenzenders, op het snijvlak van informatieverstrekking en nieuwsgaring. Presentatie rapport Met beeld en beleid. De rol van de regioale omroepen bij crises en rampen. Utrecht, 10 maart 2005.

Calamiteitenzenders; een kwestie van vertrouwen.

De heer Koetje heeft net meer verteld over het rapport (Met beeld en beleid)van zijn commissie over de calamiteitenzender nieuwe stijl, zoals voorgesteld in het rapport Met beeld en beleid.

Vanuit mijn achtergrond –opleiding van journalisten aan de UvA en onderzoek naar berichtgeving en hypes, ook tijdens en na rampen (Bijlmer, Enschede), ben ik gefocust op het spanningsveld tussen enerzijds journalistieke en anderzijds maatschappelijke verantwoordelijkheid (veiligheid).

Het is dan ook de vraag wat de inschakeling van de publieke regionale omroep als calamiteitenzender voor dilemma’s en problemen op kan leveren, want in feite gaan twee werelden met elkaar samenwerken die deels overeenkomstige, maar ook deels tegengestelde verantwoordelijkheden hebben.

De krant is een kwajongen. Een pers die zichzelf serieus neemt, kan ook tegen kritiek

De krant is een kwajongen. Een pers die zichzelf serieus neemt, kan ook tegen kritiek. 
De Volkskrant 26 februari 2005

Vanaf 1 maart gaat het persinstituut van de Universiteit van Amsterdam via een 'nieuwsmonitor' de mediaberichtgeving volgen. Doel: de maatschappelijke discussie stroomlijnen....

The impact of disasters: long term effects on health

Yzermans CJ, Donker GA, Vasterman P. The impact of disasters: long term effects on health. 

In: Kirch W (ed). Public Health in Europe. 10 years EUPHA. Berlin: Springer, 2003, pp. 317–41

Weg met het nieuws - Welk nieuws bereikt ons, welk nieuws niet?

'Midzomeravonden' bij De Avonden waarin drie weken lang de vaste programmering komt te vervallen en een poging wordt gedaan om in samenspraak met de luisteraars ‘de wereld in 15 uitzendingen te verklaren’. 

Aflevering 7. Weg met het nieuws - Welk nieuws bereikt ons, welk nieuws niet? 

Dankzij onze veelgeprezen media als krant, tv en internet staan wij indringender dan ooit oog in oog met oorlogen, zelfmoordacties, genocides, sexueel geweld, ontvoeringen en andere misère. Wat doet ons dat? En: Worden ons onbewust, misschien soms zelfs bewust, nieuwsfeiten onthouden? Feiten en meningen van massapsycholoog dr. Jaap van Ginneken, mediasocioloog dr. Peter Vasterman, beeldend kunstenaar/socioloog Jan Dietvorst, René van Rijckevorsel (adjunct-hoofdredacteur Elsevier) en Suzanne Weusten, adjunct hoofdredacteur van de Volkskrant. 

Presentatie: Anton de Goede.

Duivel uitdrijven is terug van weggeweest

NRC Handelsblad 23 juni 2004

Meteen na de geweldige wedstrijd, afgelopen zaterdag, van Oranje tegen Tsjechie - in jaren niet zo genoten! - beantwoorde bondscoach Dick Advocaat enkele kritische vragen over de gevolgde tactiek. Daarmee leek alles wel gezegd, it's all in the game, nietwaar: Robben had voor hetzelfde geld een rode kaart kunnen krijgen voor zijn tweede grove overtreding, Van der Vaart had kunnen scoren in de laatste minuut, enzovoorts.

Toen ik gisteren om een uur of vijf Nederland 2 inschakelde, zag ik daar tot mijn verbazing een heel gezelschap 'deskundigen' (onder wie John de Mol) nog steeds eindeloos doorpraten over de zogenaamde 'fatale wissel', waardoor Oranje kennelijk had verloren. Het was net alsof de eerste uitzending na de wedstrijd zonder onderbreking dagenlang was doorgegaan onder de bezielende leiding van Jack van Gelder. Het eerste interview met Advocaat bleek achteraf de opmaat te zijn geweest voor drie dagen uitvoerig napraten en speculeren over wat er allemaal niet mogelijk zou zijn geweest met andere spelsystemen, andere opstellingen en uiteraard een andere bondscoach.

Media: altijd kritiek maar nooit op zichzelf

Gepubliceerd in Trouw op 11 mei, 2004

PETER VASTERMAN

Kranten en media zijn niet te beroerd om zich specialistische kennis eigen te maken maar de gevolgen van hun eigen werk willen ze liever niet weten. Minister Donner heeft gelijk en legde zijn vinger terecht bij een gevoelige plek.

De uitspraken van minister Donner (justitie) ter gelegenheid van het NVJ-congres over persvrijheid op 3 mei in Amsterdam zijn hem zoals hij zelf al voorspelde op de nodige vermaningen komen te staan. Wil hij soms de media aan banden leggen? De persvrijheid aantasten?