Pandemic alarm in the Dutch media

Pandemic alarm in the Dutch media: Media coverage of the 2009 influenza A (H1N1) pandemic and the role of the expert sources

European Journal of Communication June 10. 

Published online before print June 10, 2013, doi: 10.1177/0267323113486235

Peter LM Vasterman
University of Amsterdam, The Netherlands
Nel Ruigrok
Netherlands News Monitor

Abstract
In 2009, the outbreak of a new flu virus in Mexico developed into the first pandemic in more than 40 years. For years the world had been warned about such a catastrophic global epidemic, but influenza A/H1N1 (also called swine flu or Mexican flu) turned out to be even milder than the common flu. This study is based on a content analysis of newspaper and television coverage from April to December 2009, and focuses on the volume and the content of the news coverage of the pandemic in the Netherlands. The research shows that media coverage was intensive and alarming, especially during the first and third stages of the epidemic. As it turns out, news sources had about the same share of alarming messages as the media. Therefore, although the media were indeed alarming in their coverage, they were so on the authority of their sources, the experts and the public health officials.

Download full text

Argos-TV Medialogica - De Mexicaanse mediakoorts

Hoe kon een mild griepje in 2009 uitgroeien tot de 'levensgevaarlijke' Mexicaanse griep?

De Mexicaanse mediakoorts gaat over media, wetenschappers en politici die ieder vanuit een eigen belang elkaar bespeelden en de Nederlandse bevolking flink schrik aanjoegen. Over een wetenschapper - Ab Osterhaus - die eerst als superdeskundige en ideale talkshowgast beschouwd werd en te pas en te onpas in alle praatprogramma’s verscheen, om een paar maanden later door dezelfde media met evenveel enthousiasme afgebrand te worden vanwege vermeende belangenverstrengeling. Over een peperduur vaccin dat gekocht maar grotendeels niet gebruikt werd. Over een ramp die maar geen ramp wilde worden maar wel 341 miljoen euro kostte. Over de vraag wie nu eigenlijk wie bespeelde.

Een terugblik met onder anderen Ab Klink (toenmalig minister van Volksgezondheid), Roel Coutinho, directeur van het Centrum Infectieziektebestrijding, onderdeel van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en viroloog Ab Osterhaus.

Maandag 10 juni 2013, 22.59-23.30 uur op Nederland 2

Aflevering van Human reeks Medialogica door Hans Simonse, Wil van der Schans en Anne Corré

Download hier ons rapport over de Mexicaanse griep, de media en het publiek

'Laat Amalia met rust!'

Beluister Avondspits van 25 april 2013

"Toch nog even een media-relletje op de valreep van de kroning rond de Koninklijke Familie, want de Nieuwe Revu heeft foto’s geplaatst van een hockeyende kroonprinses Amalia en dat is verboden volgens de RVD-mediacode. 

Die code houdt in dat "Leden van het koninklijk huis niet met camera's of anderszins worden gevolgd op de momenten dat zij niet op grond van hun officiële functies naar buiten treden. Een en ander is in het bijzonder van toepassing op de minderjarige leden van het Koninklijk Huis, tot en met de schooltijd en eventuele vervolgopleidingen." aldus deze code uit 2005. In ruil daarvoor worden journalisten en fotografen die zich aan de code houden, uitgenodigd voor geregisseerde fotosessies met de Oranjes. Fair deal, zou je zeggen. Maar niet voor de Nieuwe Revu die met een onwaarschijnlijk verhaal probeert te verdedigen dat een 9-jarig hockeyent prinsesje toch echt nieuwswaardig is. Wat een onzin. Laat Amalia met rust!"

'Een goedkope stunt met die foto's Amalia'

Door: redactie AD
24-4-13 - 18:24  bron: ANP
prinses Maxima en dochters Amalia (midden) en Ariane. © anp.

De publicatie van de foto's van prinses Amalia in Nieuwe Revu is een goedkope publiciteitsstunt. Dat zegt mediasocioloog Peter Vasterman van de Universiteit Amsterdam. Volgens hem dient het geen enkel journalistiek belang en zal het besluit om de foto's te publiceren zich tegen het blad keren.

Vasterman kan ook geen maatschappelijk belang ontdekken in de publicaties. 'Er wordt niks aangetoond en onthuld. Niet handig in deze tijd waarin de populariteit van de Oranjes groot is. Ik vind het een goedkope stunt.'

De Rijksvoorlichtingdienst is inmiddels namens het Koninklijk Huis een rechtszaak begonnen tegen Nieuwe Revu.

Lees ook

• RVD spant rechtszaak aan tegen Nieuwe Revu

Mediadeskundigen over schandalen: 'Publieksvertrouwen moet je onderhouden.'

Mediadeskundigen: ‘Publieksvertrouwen moet je onderhouden’

Vijf vragen aan mediadeskundigen over hausse aan zorgschandalen

De gezondheidszorg wordt overspoeld door mediaschandalen en het imago van artsen verslechtert. Geen reden om bij de pakken neer te zitten, zeggen mediadeskundigen. Ze hebben verklaringen én wijze raad. ‘Gooi de ramen en deuren open. Dat neemt veel venijn weg.’

Lieke de Kwant, journalist Medisch Contact, Nr. 07 - 14 februari 2013
Download dit artikel (PDF)

Wie stelt, moet bewijzen. Onderzoek Commissie Cohen, sloppy science? DEEL 3

Op de website van De Nieuwe Reporter reageren de onderzoekers van de Commissie Cohen, Lidwien van de Wijngaert en Thomas Boeschoten op mijn kritiek. Hier volgt mijn antwoord. 

In tegenstelling tot wat de onderzoekers van Cohen beweren, suggereer ik helemaal niet dat zij de rol van de massamedia ‘bagatelliseren.’ Ik volg hun conclusie en die luidt namelijk: de media hebben een “niet-doorslaggevende rol” gespeeld, “omdat er op Facebook al een kritieke massa was bereikt.” Bovendien hebben volgens de commissie Cohen de media –een paar uitzonderingen daargelaten- neutraal over Haren bericht. Merkwaardig genoeg was het volgens het rapport wel weer een ‘mediahype’, en ook in hun reactie gebruiken onderzoekers weer die term. 

Indachtig het oude adagium ‘wie stelt, moet bewijzen,’ ging ik in het rapport op zoek naar die bewijzen. En tot mijn verbazing ontbraken de bewijzen voor die kritieke massa waarvan dan kennelijk op Facebook sprake was.

Haren: Facebook-ellende, of de schuld van de pers? (ROOS-dagen 2013)

Het ging mis in Haren. Niet zo'n beetje ook. Finaal mis. Nadat de kracht van de sociale media werd genoemd als oorzaak, kwam al snel het wijzende vingertje richting de Media. Zij hadden het opgeblazen, groter gemaakt dan nodig was. Lieten de betrokken journalisten dit gelaten over zich heenkomen? Hoe kijken zij zelf tegen hun rol aan? En blijft bij een volgend feestje alles zoals het was? Peter Vasterman (mediasocioloog Universiteit van Amsterdam) Goos de Boer (journalist RTV Noord) en Wubby Luyendijk (journalist NRC) geven hun visie op de rol van de media bij grote gebeurtenissen zoals in Haren. De werkgroep wordt geleid door Bas Mesters (directeur Expertisecentrum Journalistiek)

Haren: Facebook-ellende, of de schuld van de pers? (ROOS-dagen 2013) from Roosdagen on Vimeo.

De media veroorzaakten de grote aandacht voor Haren

De onderzoekscommissie vindt dat de media gewoon hun werk deden in Haren, maar volgens Peter Vasterman ging dat veel verder.

Gepubliceerd in NRC Handelsblad 13 maart 2013woensdag

Tevreden kon NOS-verslaggever Jeroen Wollaars na de presentatie van het rapport Cohen afgelopen vrijdag melden dat de media in ieder geval ‘neutraal’ over Project X Haren hadden bericht. Op de avond van de rellen sprak hij zelf - live in de uitzending - nog over een ‘mediahype’.

Volgens de commissie Cohen hebben de media - op een paar uitzonderingen na - geen grote rol gespeeld in de mobilisatie van jongeren om naar Haren te gaan. Wel signaleert Cohen dat de massale aanwezigheid van journalisten en cameraploegen op vrijdagavond als een magneet op de rellende jongeren heeft gewerkt. Maar ja, het was nieuws, dus het was hun taak om er verslag van te doen.

De conclusie dat de media geen doorslaggevende rol hebben gespeeld in de dagen voor de rellen is onder meer gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek naar de 52.277 berichten op Facebook over Project X Haren.