vrijdag 28 oktober 2011
Gifschip zonder gif, de gesneuvelde helden van de onderzoeksjournalistiek
Gepubliceerd in NRC Handelsblad op 28 oktober 2011
De Probo Koala, was dat niet dat gifschip dat in augustus 2006 tonnen zwaar giftig scheepsafval liet dumpen in de buitenwijken van Abidjan, Ivoorkust? Met als gevolg tientallen doden en tienduizenden zieken? Diezelfde olietanker die uit Amsterdam moest vertrekken omdat de eigenaar, multinational Trafigura, de prijs voor de afvalverwerking te hoog vond? Gelukkig hebben ze later een flinke schadevergoeding moeten betalen aan de tienduizenden slachtoffers. Trouwens ook in Nederland is het bedrijf vorig jaar nog veroordeeld tot een boete van een miljoen euro wegens het overtreden van milieuregels. Maar goed dat de pers hier jarenlang bovenop heeft gezeten, samen met milieuorganisatie Greenpeace, om dit schandaal aan de kaak te stellen. Vorig jaar hebben een aantal onderzoeksjournalisten uit verschillende landen, onder wie Jeroen Trommelen van de Volkskrant de Daniel Pearl Award gekregen voor hun aandeel in de onthullingen over dit gifschandaal waarbij aldus het jury rapport ‘een machtige oliehandelaar het vergiftigen van 30.000 Afrikanen in de doofpot probeerde te stoppen.’ Tot zover dit klassieke gifschandaal met een heldenrol voor de internationale onderzoeksjournalistiek.
dinsdag 11 oktober 2011
“Media moeten zich meer bewust zijn van hun rol in beeldvorming”
Mediasocioloog Peter Vasterman van Universiteit van Amsterdam: : “Media zouden meer aangesproken moeten worden op hun verantwoordelijkheid
“Een van de opvallende zaken in de publieke beeldvorming over de Moerdijkbrand is dat er een grote kloof ligt tussen perceptie en werkelijkheid. De media hebben daar in belangrijke mate aan bijgedragen door hun wijze van berichtgeving.
Een calamiteit van deze omvang in dit type bedrijf bevat verschillende triggers die voor de pers aanleiding zijn om de gebeurtenissen uitgebreid te coveren en te zoeken naar duiding. Als bij die duiding eenmaal het beeld ontstaat van een schandaal met een falende overheid en een falend bedrijf, zoals hier gebeurde, heeft dat een zelfversterkend effect op de berichtgeving.
Journalisten hebben dagenlang uiterst verontrustende berichtgeving over burgers uitgestort over levensgevaarlijke gifwolken en grootschalige gezondheidsklachten, terwijl de effecten in werkelijkheid minder rampzalig waren. In dat opzicht past de brand in een trend naar toenemende medialisering en politisering van crises.
Naar mijn mening zouden journalisten zich meer bewust moeten zijn van de grote invloed die hun berichtgeving heeft op de perceptie van het publiek en zorgvuldiger moeten zijn in hun berichtgeving. Ik zou het een goed idee vinden als journalisten zich beter zouden laten informeren over het functioneren van de keten van crisisbeheersing en rampenbestrijding en een groter bewustzijn kweken voor het effect van hun eigen rol en invloed in de crisisberichtgeving.
Het Openbaar Ministerie organiseert regelmatig informatiebijeenkomsten voor de pers om hen het systeem van de rechtspraak en de regels over rechtbankverslaggeving uit te leggen. Zo’n aanpak kan wellicht ook in de crisisbeheersingswereld leiden tot meer genuanceerde berichtgeving en minder hypes in de rampenverslaggeving.”
Download hier het blad van De Veiligheidsregio van oktober 2011 met een verslag van de expert meeting over de brand in moerdijk.
Klik hier voor de sheets van mijn inleiding.
Het Nederlands Instituut Fysieke Veiligheid (NIFV), de Nederlandse vereniging voor Brandweerzorg en Rampenbestrijding (NVBR) en het Veiligheidsberaad organiseerden op 21 september een expertmeeting met als thema 'Evalueren en leren van Moerdijk'.
“Een van de opvallende zaken in de publieke beeldvorming over de Moerdijkbrand is dat er een grote kloof ligt tussen perceptie en werkelijkheid. De media hebben daar in belangrijke mate aan bijgedragen door hun wijze van berichtgeving.
Een calamiteit van deze omvang in dit type bedrijf bevat verschillende triggers die voor de pers aanleiding zijn om de gebeurtenissen uitgebreid te coveren en te zoeken naar duiding. Als bij die duiding eenmaal het beeld ontstaat van een schandaal met een falende overheid en een falend bedrijf, zoals hier gebeurde, heeft dat een zelfversterkend effect op de berichtgeving.
Journalisten hebben dagenlang uiterst verontrustende berichtgeving over burgers uitgestort over levensgevaarlijke gifwolken en grootschalige gezondheidsklachten, terwijl de effecten in werkelijkheid minder rampzalig waren. In dat opzicht past de brand in een trend naar toenemende medialisering en politisering van crises.
Naar mijn mening zouden journalisten zich meer bewust moeten zijn van de grote invloed die hun berichtgeving heeft op de perceptie van het publiek en zorgvuldiger moeten zijn in hun berichtgeving. Ik zou het een goed idee vinden als journalisten zich beter zouden laten informeren over het functioneren van de keten van crisisbeheersing en rampenbestrijding en een groter bewustzijn kweken voor het effect van hun eigen rol en invloed in de crisisberichtgeving.
Het Openbaar Ministerie organiseert regelmatig informatiebijeenkomsten voor de pers om hen het systeem van de rechtspraak en de regels over rechtbankverslaggeving uit te leggen. Zo’n aanpak kan wellicht ook in de crisisbeheersingswereld leiden tot meer genuanceerde berichtgeving en minder hypes in de rampenverslaggeving.”
Download hier het blad van De Veiligheidsregio van oktober 2011 met een verslag van de expert meeting over de brand in moerdijk.
Klik hier voor de sheets van mijn inleiding.
Het Nederlands Instituut Fysieke Veiligheid (NIFV), de Nederlandse vereniging voor Brandweerzorg en Rampenbestrijding (NVBR) en het Veiligheidsberaad organiseerden op 21 september een expertmeeting met als thema 'Evalueren en leren van Moerdijk'.
maandag 10 oktober 2011
De kwaliteit van het HBO: reconstructie van een media-hype
Het hbo wordt kenmerkt door onterecht uitgedeelde diploma’s, structurele fraude met overheidsgelden en een bestuurlijke graaicultuur. Kortom: het hbo is failliet! Dat lijkt de conclusie na de stroom van media-aandacht waarin het hbo zich voorjaar 2011 mocht verheugen. Kranten, tijdschriften en televisieprogramma’s buitelden over elkaar heen om de wantoestanden in het hbo aan de kaak te stellen. Een stoet van deskundigen trok voorbij om het geschetste beeld kracht bij te zetten. In dit boek van Willem-Jan van Gendt en Ron Ritzen een reconstructie van de media-hype rond het HBO.
donderdag 6 oktober 2011
Media en trauma
Conferentie "Psychotrauma: behandelkamer en maatschappij"
29 november 2011, De Meervaart Amsterdam
Slotdebat
Journalisten, mediasociologen en wetenschappers gaan met elkaar en met publiek in gesprek treden over:
• de wijze waarop de media berichten over traumatische gebeurtenissen en
• de spagaat waarin verantwoordelijke bestuurders zich ten opzichte van de pers bevinden: enerzijds willen zij graag via kranten, radio en televisie de publieke onrust over het trauma wegnemen, maar anderzijds kan berichtgeving weer allerlei nieuwe vragen oproepen.
Hier het hele programma van dit congres van de Nederlandse Vereniging voor Psychotrauma.
29 november 2011, De Meervaart Amsterdam
Slotdebat
Journalisten, mediasociologen en wetenschappers gaan met elkaar en met publiek in gesprek treden over:
• de wijze waarop de media berichten over traumatische gebeurtenissen en
• de spagaat waarin verantwoordelijke bestuurders zich ten opzichte van de pers bevinden: enerzijds willen zij graag via kranten, radio en televisie de publieke onrust over het trauma wegnemen, maar anderzijds kan berichtgeving weer allerlei nieuwe vragen oproepen.
Hier het hele programma van dit congres van de Nederlandse Vereniging voor Psychotrauma.
woensdag 28 september 2011
Moerdijk: van gifwolk tot angstwolk
Expertmeeting 21 september 2011: 'Evalueren en leren van Moerdijk'
Op 5 januari 2011 ontstond brand bij het bedrijf Chemie-Pack in het haven- en industriegebied Moerdijk. Het Nederlands Instituut Fysieke Veiligheid (NIFV), de Nederlandse vereniging voor Brandweerzorg en Rampenbestrijding (NVBR) en het Veiligheidsberaad organiseerden op 21 september een expertmeeting met als thema 'Evalueren en leren van Moerdijk'.
Moerdijk en de media: van gifwolk tot angstwolk
Meteen na de grote brand in Moerdijk ontstond er in de beeldvorming al snel een behoorlijke kloof tussen de gecommuniceerde en de waargenomen risico's voor de volksgezondheid. Welke rol speelden de media in die beeldvorming rond Moerdijk als levensgevaarlijk chemisch inferno? Waarom hebben de media dagenlang de indruk gewekt dat er een groot milieuschandaal in de maak was, compleet met doofpotten, giftige fall out, besmette groenten, ziek vee en natuurlijk die honderden mensen met ernstige gezondheidsklachten? Welke triggers zorgden voor de activering van dit schandaalframe in de media? En welke rol speelde de overheidscommunicatie in dit proces?
In deze inleiding een analyse van de factoren die van belang zijn voor de discrepantie tussen feiten en percepties.
Hier staan de sheets van mijn inleiding over de rol van de media.
Op 5 januari 2011 ontstond brand bij het bedrijf Chemie-Pack in het haven- en industriegebied Moerdijk. Het Nederlands Instituut Fysieke Veiligheid (NIFV), de Nederlandse vereniging voor Brandweerzorg en Rampenbestrijding (NVBR) en het Veiligheidsberaad organiseerden op 21 september een expertmeeting met als thema 'Evalueren en leren van Moerdijk'.
Moerdijk en de media: van gifwolk tot angstwolk
Meteen na de grote brand in Moerdijk ontstond er in de beeldvorming al snel een behoorlijke kloof tussen de gecommuniceerde en de waargenomen risico's voor de volksgezondheid. Welke rol speelden de media in die beeldvorming rond Moerdijk als levensgevaarlijk chemisch inferno? Waarom hebben de media dagenlang de indruk gewekt dat er een groot milieuschandaal in de maak was, compleet met doofpotten, giftige fall out, besmette groenten, ziek vee en natuurlijk die honderden mensen met ernstige gezondheidsklachten? Welke triggers zorgden voor de activering van dit schandaalframe in de media? En welke rol speelde de overheidscommunicatie in dit proces?
In deze inleiding een analyse van de factoren die van belang zijn voor de discrepantie tussen feiten en percepties.
Hier staan de sheets van mijn inleiding over de rol van de media.
vrijdag 23 september 2011
Een journalistiek mijnenveld, ook voor onderzoekers
Gepubliceerd in NRC Handelsblad en nrc.next op 23 september 2011
Het Midden-Oosten is niet alleen een politiek maar ook een journalistiek mijnenveld. Al jaren krijgen journalisten van verschillende kanten het verwijt dat ze partijdig zijn en ten onrechte te positief of juist te negatief berichten over de strijdende partijen. De stichting ‘Stop de bezetting’ vindt veel berichtgeving in het voordeel van Israël, terwijl de belangenbehartigers van Israël de media verwijten juist teveel nadruk te leggen op ‘het Palestijns lijden.’ Dat geeft te denken: wanneer is de berichtgeving tendentieus, vooringenomen en eenzijdig? Wat zijn de effecten van woorden als de ‘bezette gebieden’, ‘illegale nederzettingen’, ‘bloedige terreurdaden’, ‘extremistische fundamentalisten’, ‘kolonisten’, om nog maar niet te spreken van het bekende ‘veiligheidshek’?
Woorden activeren achterliggende betekenissen, maar de manier waarop de lezer of kijker deze decodeert hangt af van zijn of haar referentiekader. Om die reden kan hetzelfde Journaalitem voor de ene kijker juist bewijzen dat het NOS Journaal te negatief is over de Palestijnen terwijl de ander vindt dat Israël er juist bekaaid vanaf komt.
Het Midden-Oosten is niet alleen een politiek maar ook een journalistiek mijnenveld. Al jaren krijgen journalisten van verschillende kanten het verwijt dat ze partijdig zijn en ten onrechte te positief of juist te negatief berichten over de strijdende partijen. De stichting ‘Stop de bezetting’ vindt veel berichtgeving in het voordeel van Israël, terwijl de belangenbehartigers van Israël de media verwijten juist teveel nadruk te leggen op ‘het Palestijns lijden.’ Dat geeft te denken: wanneer is de berichtgeving tendentieus, vooringenomen en eenzijdig? Wat zijn de effecten van woorden als de ‘bezette gebieden’, ‘illegale nederzettingen’, ‘bloedige terreurdaden’, ‘extremistische fundamentalisten’, ‘kolonisten’, om nog maar niet te spreken van het bekende ‘veiligheidshek’? Woorden activeren achterliggende betekenissen, maar de manier waarop de lezer of kijker deze decodeert hangt af van zijn of haar referentiekader. Om die reden kan hetzelfde Journaalitem voor de ene kijker juist bewijzen dat het NOS Journaal te negatief is over de Palestijnen terwijl de ander vindt dat Israël er juist bekaaid vanaf komt.
woensdag 10 augustus 2011
De mysterieuze clownsaffaire
De Groene Amsterdammer 10 augustus 2011.
ACTUELE GESCHIEDENIS OUDE PEKELA
Jenny Velthuys
In 1987 was Nederland in de ban van de ontuchtzaak in het Groningse Oude Pekela. Tientallen kinderen zouden zijn meegelokt en misbruikt. Intensief recherchewerk leverde evenwel geen bewijzen op. Anno 2011 wil nauwelijks nog iemand over de zaak praten.
"Mediasocioloog Peter Vasterman kijkt erop terug als het schoolvoorbeeld van een mediahype: ‘Ontucht was voor de Nederlandse pers een totaal nieuw onderwerp. Voorheen had men niet zoveel aandacht voor kindermisbruik. De interesse voor pedofilie kwam pas eind jaren tachtig opzetten. De onervaren media doken op het schandaal. Het was een zichzelf versterkend proces dat een grote invloed heeft gehad op onze beeldvorming van Oude Pekela en van zijn inwoners.’"
ACTUELE GESCHIEDENIS OUDE PEKELA
Jenny Velthuys
In 1987 was Nederland in de ban van de ontuchtzaak in het Groningse Oude Pekela. Tientallen kinderen zouden zijn meegelokt en misbruikt. Intensief recherchewerk leverde evenwel geen bewijzen op. Anno 2011 wil nauwelijks nog iemand over de zaak praten.
"Mediasocioloog Peter Vasterman kijkt erop terug als het schoolvoorbeeld van een mediahype: ‘Ontucht was voor de Nederlandse pers een totaal nieuw onderwerp. Voorheen had men niet zoveel aandacht voor kindermisbruik. De interesse voor pedofilie kwam pas eind jaren tachtig opzetten. De onervaren media doken op het schandaal. Het was een zichzelf versterkend proces dat een grote invloed heeft gehad op onze beeldvorming van Oude Pekela en van zijn inwoners.’"
maandag 8 augustus 2011
Financiële crisis en mediahype
VARA De Gids FM: Media-socioloog Peter Vasterman over het apocalyptische beeld van de Amerikaanse beurs. 8 augustus 2011
Abonneren op:
Posts
(
Atom
)