NOS Journaal. Dossiers. Is klimaat een hype?

NOS Journaal. Dossiers. Is klimaat een hype?

Peter Vasterman, mediasocioloog aan de Universiteit van Amsterdam:
"De klimaatverandering is geen hype maar de berichtgeving erover af en toe wel. De mogelijke opwarming van de aarde is een serieus probleem waar duizenden wetenschappers over de hele wereld mee bezig zijn. Langzamerhand groeit er een zekere consensus over oorzaken en gevolgen. 

Maar er is ook veel onzekerheid en controverse. Op politiek niveau worden besluiten genomen om in de toekomst de CO2 uitstoot te verminderen in de hoop daarmee de klimaatverandering bij te sturen. Kortom, een ernstig probleem dat serieuze aandacht verdient van de media. 

Die is er ook in ruime mate. Maar af en toe ontstaat een mediagolf die alle kenmerken heeft van een mediahype. Dagen- soms wekenlang zijn de media in de ban van de klimaatverandering. We zien telkens dezelfde clichébeelden van de smeltende poolkappen, ijsberen op slinkende ijsschotsen, overstromingen, woestijnen en stormschade. 

Workshop Mediahype

Workshop Mediahype. 

Regionaal overleg communicatiemedewerkers Gelderland in Nijmegen 7 juni 2007

MESSENGER— media, science & society - engagement & governance in Europe

MESSENGER was a 12-month project funded by the European Union under the 'Science and Society' section of the Sixth Framework Programme for Research and Technological Development. It is being undertaken by the Oxford-based Social Issues Research Centre(SIRC) in partnership with theAmsterdam School of Communications Research (ASCoR).

The SIRC team:

Dr Peter Marsh (project coordinator), Simon Bradley (project

coordinator), Francesca Kenny (senior research associate), Carole

Love, Elanor Taylor, Zoe Khor, Patrick Alexander, Kate Kingsbury,

Jeanne Feaux Croix, Natalia Lorenzoni, Gurval Durand, Ivan

Costantino, Emilie Fergusson, Mauro Sarrica, Patrizia Bassini,

Nadine Beckman.

The ASCoR team:

Dr. Otto Scholten (supervision & research), Dr. Peter Vasterman

(supervision & research), Dr. Nel Ruigrok (content analysis),

Christine Pawlata (content analysis), Annemiek Verbeek

(interviews key-persons), Sacha Wamsteker (interviews

key-persons).

Copies of this report and all associated materials can be viewed and downloaded from the project website at:

http://www.sirc.org/messenger

Output of the Messenger project:

• Messenger Final Report
• Guidelines for scientists
• Layperson's Guide

The ASCoR project: 

3.9 The ASCoR media analysis. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127

3.9.1 Evaluating the news media . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127

3.9.1.1 Media criticised . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . 127

3.9.1.2 Criticism criticized . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127

Operational modes. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127

Social amplification of risk . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .128

Risk perception . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .129

Framing risk . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129

3.9.2 Evaluation criteria for risk coverage. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130

3.9.3 Content analysis to explore evaluation criteria . . . . . . . . . . . . .131

3.9.4 A typical example? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  133

3.9.5 Introduction to UMTS and FP pollution as risk issues . . . . . . 133

3.9.5.1 UMTS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133

3.9.5.2 Fine particle pollution . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .134

3.9.6 Hypothesis content analysis UMTS and FPP . . . . . . . . . . . . .  135

3.9.7 Methodology of content analysis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 136

UMTS sample. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .137

FPP sample. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  139

3.9.8 Results of the quantitative content analysis of newspapers . . 141

3.9.8.1 Sources in the news on UMTS and FPP . . . . . . . . . . . . . . . . 141

Quotes and paraphrases. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .141

3.9.8.2 Subject or object position. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. 143

3.9.8.3 Defining power . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  146

Summary actors . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .148

3.9.8.4 Issues in the news . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 148

Actors and issues . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151

Conclusions – actors and issues . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .153

3.9.8.5 How do the media evaluate the different actors? . . . . . . . .  154

3.9.9 Frames in the coverage. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  155

3.9.9.1 Operational questions . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . 157

3.9.9.2 Results of the analysis of frames in the coverage. . . . . . . . . 158

3.9.9.3 Summary: framing UMTS and FPP . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . 161

3.9.10 Whose language is being used?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  161

3.9.11 The TNO study . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  . . . . 162

3.9.12 Content analysis conclusions . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 163

3.9.12.1 Sources . . . . . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 164

3.9.12.2 Issues . . . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 164

3.9.12.3 Media and actors . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 164

3.9.12.4 Frames. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 165

3.9.12.5 Language and scientific information . . . . . . . . . . . . . . . . .. 165

Second Part ASCoR

4.3 Course materials for journalists . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 184

4.3.1 Self-instruction course in Risk Communication . . . . . . . . . . . . 184

4.3.2 Reporting on Risk Assessment. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . 184

4.3.2.1 Risk Communication Basics . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 185

4.3.2.2 Risk Assessment Basics . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . 185

4.3.2.3 Reporting Health Risk Stories . . . . .  . . . . . . . . . . . . . . . . . . 185

4.3.2.4 Some fragments from Risk Communication Basics. . . . . .  . 185

Outrage Factors.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... . . 185

Risk Communication Guidelines. . . . . . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . 186

Helping the Audience Evaluate Risk . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . 186

Risk Comparisons. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . . . . . . . 186

4.3.3 Power lines as health issue . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 187

4.3.3.1 Excerpt from the simulation Power lines as health issue . . 187

4.3.4 Risk Communication Literature Review. . . . . . . . . . . . . . . . . 188

Medialuwte alstublieft Gezinsdoding in de journalistieke media

2007. Medialuwte alstublieft Gezinsdoding in de journalistieke media. 
Scriptie Lieke Brands.

Fontys Hogeschool Journalistiek Tilburg

Gezinsdrama leidt tot oproep tot terughoudender berichtgeving

Pas op, dit artikel kan schadelijk zijn

Rotterdam. Een gezinsdrama waarbij een vader zichzelf en zijn kinderen doodde krijgt vrijwel overal veel aandacht. Welke afwegingen worden er op redacties gemaakt?

Gezinsdrama leidt tot oproep tot terughoudender berichtgeving. 

Vergroten media de kans op gezinsdrama's?

2007. Vergroten media de kans op gezinsdrama's? 
De Pers Download Pdf 13 maart 2007

Risicopercepties: media, wetenschap en publiek

Risicopercepties: media, wetenschap en publiek. 
Gastcollege Wetenschapscommunicatie Radboud Universiteit Nijmegen. 26 oktober 2006

Bloggers blijken geen journalisten

Gepubliceerd op De Nieuwe Reporter op 20 oktober 2006

Toen ik vorig jaar oktober als eerste vraagtekens zette bij het journalistieke gehalte van de nieuwe Volkskrant-weblogs werd ik overladen met honende reacties. Ik had er helemaal niets van begrepen, dit soort burgerjournalistiek had juist de toekomst. In mijn opiniestuk in de Volkskrant vroeg ik me af of bloggen wel iets met journalistiek te maken heeft, aangezien verslaggeving niet bepaald populair is bij bloggers; wel het op hoge toon en liefst anoniem, spuien van meningen. Ik schreef vorig jaar: “De meeste deelnemers lijken niet te beseffen dat het de kern van de journalistiek is om op een waarheidsgetrouwe manier verslag doen van relevante gebeurtenissen.

Ook Arjen Dasselaar veegde de vloer aan met mijn stuk in de Volkskrant waarin ik er “blijk van gaf niets van het fenomeen ‘bloggen’ te snappen”. En wel door me “te beperken tot achterhaalde clichés als anonimiteit en hoor en wederhoor”. Die term hoor en wederhoor kwam niet voor in mijn stuk, maar dat terzijde.

Ik was dan ook aangenaam verrast toen ik vorige week las dat Dasselaar een scriptie heeft geschreven over het journalistieke gehalte van weblogs in Nederland, waarop hij bij de master opleiding Journalistiek en nieuwe media in Leiden inmiddels cum laude is afgestudeerd.

Onthutsend

Blijkbaar was het toch niet zo’n gek idee om te vragen naar dat journalistieke gehalte van weblogs. De uitkomsten zijn onthutsend, als Dasselaar zijn van tevoren opgestelde criteria voor journalistiek gebruikt is er onder de 292 respondenten van zijn online uitgevoerde enquête maar 1 (0,3%!) blogger die enigszins aan de door Dasselaar gehanteerde definitie van journalistiek voldoet.

Door de definitie en de mate waarin bloggers scoren op de verschillende criteria flink op te rekken, weet de onderzoeker toch nog tot 51 exemplaren te komen (17,5%). De conclusie is duidelijk: de meeste bloggers in dit onderzoek zien zichzelf absoluut niet als journalist en hanteren ook geen journalistieke methoden. En dat terwijl de steekproef van 292 via zelfselectie tot stand is gekomen, een zelfselectie die juist voor een oververtegenwoordiging zou kunnen zorgen van mensen die wel met journalistiek bezig zijn.

De conclusies van het onderzoek zijn des te verbazingwekkender omdat Dasselaar een tamelijk vage en dus ruime definitie van journalistiek hanteert:“Journalism is truth seeking storytelling aimed at citizens, which is editorially independent”.

Het is niet duidelijk waarom Dasselaar voor deze kenmerken gekozen heeft, er is voldoende wetenschappelijke literatuur beschikbaar om tot scherpere definities te komen. Waar zijn elementen als: ‘nieuws’ in plaats van ‘verhalen vertellen’; ‘kritische functie’; ‘controle op de macht’; ‘controleerbaarheid’; ‘niet anoniem’, etc.

Het probleem is dat de kenmerken ‘gericht op burgers’, ‘verhalen vertellen’ en ‘onafhankelijkheid’ helemaal geen specifieke journalistieke kenmerken zijn. Een romanschrijver die een blog bijhoudt voldoet ook aan deze criteria en zou dus bij Dasselaar heel hoog scoren op drie van de vier criteria.

Een ander probleem is dat Dasselaar voor ieder kenmerk maar drie vragen heeft opgenomen in zijn enquête. Het criterium van ‘waarheidsvinding’ is ‘geoperationaliseerd’ in de vragen: welke bronnen gebruik je (andere sites of eigen onderzoek); ga je kritisch om met bronnen en verifieer je de feiten? Dat is natuurlijk geen operationalisatie van dimensies, want een specificatie van wat dat eigen onderzoek zou moeten inhouden ontbreekt. Dasselaar schrijft zelf dat hij dat aan de fantasie van de bloggers overlaat. “Misschien maken ze wel gebruik van andere methodes dan de gewone journalistiek en die willen we niet uitsluiten.” Maar waar die methodes dan uit bestaan en of dat iets met waarheidsvinding te maken heeft, daar komen we niet achter. Misschien zijn er wel bloggers bij met paranormale gaven!

Bloggers bloggen voor zichzelf

Ook bij de feitenverificatie laat Dasselaar aan de bloggers over om te bepalen op welke manier ze die feiten dan checken. Ondanks de ruimte die de bloggers krijgen om zichzelf tot journalist te promoveren, zijn de scores zeer laag. Alleen de scores op onafhankelijkheid zijn hoog (dat is niet vreemd want de meeste bloggers bloggen gewoon voor zichzelf) en dat criterium is dus niet discriminerend voor wie journalistiek bezig is en wie niet.

Omdat er uiteindelijk maar één journalistieke blogger uitrolt, besluit de onderzoeker te gaan compenseren en de normen te verlagen. Laag scoren op waarheidsvinding kan gecompenseerd worden door hoog scoren op onafhankelijkheid en dat is geen probleem want iedereen is zo’n beetje onafhankelijk! Door alles zo op te rekken ontstaat er een groep van 51 bloggers (17,5 procent) die enigszins journalistiek bezig is. En die door Dasselaar meteen “de journalistieke blogger” genoemd wordt.

Dasselaar heeft tien procent van de respondenten gecontroleerd door zelf hun site te bezoeken, maar in tegenstelling tot wat Dasselaar in een interview voor De Nieuwe Reporter zegt, viel onder die ‘controle’ niet het journalistiek gehalte van de site omdat, zo schrijft hij, “onze beoordeling zou net zo subjectief zijn als het antwoord van de respondent”. Dat is een onbegrijpelijke uitspraak, natuurlijk is het mogelijk om via onderzoek vast te stellen of een site voldoet aan bepaalde journalistieke criteria.

Ander domein

Hoeveel moeite Dasselaar ook doet om het journalistieke gehalte van blogs aan te tonen, het resultaat is mager, zelfs met de ruime definities en een zeer summiere vragenlijst. De meeste bloggers hebben overduidelijk geen boodschap aan journalistiek. Daar is verder niks mis mee, de bloggers behoren tot een ander domein dan dat van de journalistiek, met een eigen cultuur en een eigen maatschappelijke functie. Het rare is dat de scriptie daar niet over gaat, ondanks de omineuze titel ‘The Fifth Estate’. Die vlag dekt de lading niet, want over die vermeende rol als vijfde macht komen we niet veel te weten in deze scriptie. Wel dat bloggen weinig met journalistiek van doen heeft.